Wat levert een HEMS op na 2027? Een rekenvoorbeeld per apparaat

Vanaf 2027 is elke kWh zonnestroom die je zelf gebruikt in plaats van teruglevert ongeveer €0,26 waard: de gemiddelde stroomprijs van €0,27 min een terugleververgoeding van rond 1,25 cent.^MCMC Met 10 panelen levert meer zelf verbruiken ongeveer €49 (was en vaat op de zon) tot €296 per jaar (thuisbatterij) op; dat is de opbrengst van de maatregel, niet van het HEMS. Een HEMS helpt vooral als je meerdere apparaten hebt die dezelfde zonnestroom willen, en kost als los kastje €120 per jaar.^VEH

Waarom de opbrengst in 2027 verandert

Tot en met 2026 saldeer je. Stroom die je teruglevert, streep je weg tegen stroom die je afneemt. Op 1 januari 2027 stopt dat.^{Rijksoverheid} Daarna krijg je een vergoeding voor wat je teruglevert. Tot 2030 moet die minstens 50% van het kale leveringstarief zijn, het tarief zonder belastingen.^{Rijksoverheid} Milieu Centraal verwacht bij een vast of variabel contract vanaf 2027 een vergoeding van rond 1,25 cent per kWh.^MC

Dat lijkt elkaar tegen te spreken, maar het gaat over twee verschillende dingen. De 50% is het wettelijke minimum voor de vergoeding zelf. Leveranciers mogen daarnaast terugleverkosten rekenen.^{Rijksoverheid} Milieu Centraal rekent met wat je bij een vast of variabel contract in de meeste gevallen krijgt: rond 1,25 cent per kWh.^MC Wat jij overhoudt, staat in je eigen contract. Wij rekenen verder met de 1,25 cent, zodat de opbrengst niet te rooskleurig uitvalt.

Stroom die je zelf gebruikt, kost je geen energiebelasting en geen kosten van de leverancier.^{Rijksoverheid} Milieu Centraal noemt zelf opgewekte stroom ongeveer 4 keer goedkoper dan ingekochte stroom.^MC Daar zit de waarde van een HEMS: het verschuift verbruik naar het moment dat je panelen opwekken.

Wat één kWh waard is

Stroom kost gemiddeld €0,27 per kWh, waarvan €0,11 belasting, inclusief btw.^MC Lever je een kWh terug, dan krijg je rond 1,25 cent.^MC Gebruik je hem zelf, dan hoef je hem niet in te kopen. Het verschil is ongeveer €0,26 per kWh. Dat is onze eigen som, met alleen deze twee cijfers.

Het is een gemiddelde. Je eigen tarief kan hoger of lager zijn, en met een dynamisch contract verschilt het per uur. Neem je eigen jaarafrekening erbij als je het precies wilt weten.

Rekenvoorbeeld met 10 panelen

We nemen het voorbeeld van Milieu Centraal: 10 panelen, samen zo'n 3.800 kWh per jaar, aanschaf €3.800.^MC Zonder sturing gebruik je ongeveer 30% zelf.^MC Milieu Centraal rekent voor die situatie vanaf 2027 met een besparing van €260 per jaar.^MC

Wat komt erbij als je meer zelf gebruikt? Elke procent extra zelfverbruik is 38 kWh. Keer €0,26 is dat bijna een tientje per procent per jaar. Per maatregel:

Drie kanttekeningen bij deze tabel.

1. Niet optellen. De percentages gelden per maatregel. Met een auto en een batterij kom je niet op 30 plus 20 plus 30 procent. Zonnestroom die de auto krijgt, gaat niet meer naar de batterij.
2. Het is de opbrengst van de maatregel, niet van het HEMS. Een thuisbatterij stuurt zichzelf al op overschot. Een auto kan met slim laden zelf op de zon laden. Wat een HEMS toevoegt, is de volgorde als je meerdere apparaten hebt, en sturing van apparaten die het zelf niet kunnen.
3. Zonder de aanschaf. Een thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp kost veel meer dan een HEMS. Milieu Centraal verwacht dat een thuisbatterij bij de huidige prijzen zich hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient.^MC

Twee huishoudens naast elkaar

Om het concreet te maken, twee buren met elk 10 panelen. De eerste heeft verder geen grote verbruikers. Zet hij was en vaat op de zon, dan gebruikt hij ongeveer 190 kWh per jaar meer zelf, ongeveer €49.^MC Dat lukt met de timer van de machines, zonder HEMS.

De tweede buur heeft een elektrische auto en een thuisbatterij. Elk van die twee kan op zichzelf een paar honderd euro per jaar aan zelfverbruik opleveren: ongeveer €198 voor de auto en ongeveer €296 voor de batterij. Samen is het minder dan de som, omdat ze dezelfde zonnestroom willen. Juist hier heeft een HEMS werk: het voorkomt dat beide tegelijk laden en je toch stroom inkoopt.^VEH

Tegenover wat een HEMS kost

Vereniging Eigen Huis geeft drie prijsklassen.^VEH

• In de meterkast: enkele honderden tot €1.000, eenmalig, plus de installateur.
• Los kastje: ongeveer €10 per maand. Dat is €120 per jaar (eigen som).
• App van je leverancier: gratis, zolang je bij die leverancier blijft.

Zet je dat naast de tabel, dan zie je waar het omslagpunt ligt. Een abonnement van €120 per jaar dat alleen was en vaat stuurt, haalt met ongeveer €49 per jaar zijn kosten niet terug. Een systeem dat een auto en een batterij in de goede volgorde laat laden, werkt met bedragen in de orde van €198 tot €296 per jaar. Daar kan het wel uit. Het hangt dus vooral af van wat je hebt.

De Verbraucherzentrale geeft hetzelfde advies: of het loont, hangt af van hoeveel verbruik je kunt verschuiven. En kijk na een paar weken of het systeem echt goed staat ingesteld en echt bespaart.^VZ

Bij een groot elektrisch huis

HomeWizard rekent dat een huis met veel panelen, een warmtepomp, een laadpaal en een grote batterij al snel op €20.000 of meer aan apparatuur komt.^HomeWizard In zo'n huis is het HEMS een klein deel van de rekening, en loopt er veel stroom door het systeem. Dan is een systeem dat alles verstaat de moeite waard. HomeWizard schat tegelijk dat voor ongeveer 80% van de huishoudens eenvoudige sturing genoeg is.^HomeWizard

En met een dynamisch contract?

De tabel hierboven gaat over zelf verbruiken. Met een dynamisch contract komt er een tweede bron bij: stroom inkopen als hij goedkoop is. Daar zijn geen onafhankelijke bedragen voor die we kunnen noemen; het hangt sterk af van de prijzen per uur. Hoe het werkt en waar je op let, staat in een HEMS met een dynamisch contract. Het overzicht van deze gids: opbrengst na 2027.

Veelgestelde vragen

Hoeveel is een zelf gebruikte kWh waard na 2027?

Ongeveer €0,26: de gemiddelde stroomprijs van €0,27 min een terugleververgoeding van rond 1,25 cent (eigen som met cijfers van Milieu Centraal).^MC

Verdient een HEMS zich terug?

Met alleen was en vaat meestal niet. Met een auto, warmtepomp of thuisbatterij kan het, omdat er dan honderden kWh per jaar te verschuiven zijn.^MC

Hoe lang geldt de minimale terugleververgoeding?

Tot 2030 moet de vergoeding minstens 50% van het kale leveringstarief zijn. Leveranciers mogen daarnaast terugleverkosten rekenen, dus wat je netto krijgt kan veel lager zijn.^{Rijksoverheid}

Krijg ik subsidie op een thuisbatterij?

Nee, er is geen rijkssubsidie voor de thuisbatterij.^MC