Open of gesloten HEMS, en wat er met je data gebeurt

Een gesloten energiemanagementsysteem stuurt alleen apparaten van zijn eigen merk of leverancier. Een open systeem spreekt standaardtalen, zodat je apparaten kunt wisselen. ElaadNL koos er vijf: OpenADR, EEBus, Matter, OCPP en S2.^ElaadNL Vraag daarnaast waar je meetgegevens staan: lokaal verwerken is volgens de Verbraucherzentrale veiliger dan de cloud.^VZ

Open en gesloten: de begrippen

Op deze site gebruiken we twee vaste definities.

• Gesloten HEMS: een systeem dat alleen apparaten stuurt van hetzelfde merk, of alleen werkt zolang je klant bent bij één leverancier.
• Open HEMS: een systeem dat via openbare standaardtalen (protocollen) met apparaten van andere merken praat, en dat je houdt als je van leverancier wisselt.

In de praktijk zit het meeste ertussenin. Veel systemen spreken een paar talen, plus koppelingen met de cloud van bepaalde fabrikanten. Milieu Centraal ziet het gevolg: een HEMS stuurt in de praktijk vaak maar één apparaat op zonnestroom.^MC

De vijf protocollen van ElaadNL

ElaadNL publiceerde in september 2026 een raamwerk zodat systemen en apparaten met elkaar kunnen praten.^ElaadNL

De afspraak is eenvoudig. Een HEMS moet alle vijf protocollen ondersteunen. Een apparaat hoeft er maar één van de vier in-huisprotocollen te spreken. Nieuwe apparaten horen dat vanaf 2027 te doen. Tot en met 2026 draait het bestaande park op algemene protocollen en tussenoplossingen, en na 2030 zijn de nieuwe protocollen de norm.^ElaadNL Voor bestaande apparaten die Modbus gebruiken, wordt een omzetter gemaakt.^ElaadNL

Wat dit voor jou betekent: koop je nu een HEMS, vraag dan welke van deze vijf het spreekt. Koop je een nieuw apparaat, vraag dan welke van de vier in-huistalen het spreekt. Vereniging Eigen Huis wil dat zo'n gezamenlijke taal er zo snel mogelijk komt.^VEH

Als je al apparaten hebt

De meeste huizen hebben al een omvormer, misschien een laadpaal of warmtepomp, van voor dit raamwerk. Die spreken vaak geen van de vier nieuwe talen. ElaadNL noemt dat de periode tot en met 2026: het bestaande park draait op algemene protocollen en tussenoplossingen. Voor apparaten die Modbus gebruiken, een oudere industriële taal, wordt een omzetter gemaakt.^ElaadNL

Wat je kunt doen: maak een lijst van je apparaten, met merk en type. Vraag de aanbieder van een HEMS per regel of en hoe hij dat apparaat stuurt. Krijg je bij een apparaat geen duidelijk antwoord, reken dan niet op sturing van dat apparaat. Vraag het liefst schriftelijk, zodat je er later op terug kunt vallen. Zo voorkom je wat Milieu Centraal ziet: een duur systeem dat in de praktijk maar één apparaat stuurt.^MC

Vast aan een leverancier

De gratis sturing in de app van je energieleverancier is de meest gesloten vorm. Vereniging Eigen Huis waarschuwt: als je overstapt van leverancier, ben je ook je slimme aansturing kwijt.^VEH Een systeem in de meterkast (enkele honderden tot €1.000) of een los kastje (ongeveer €10 per maand) blijft staan.^VEH

Lokaal of in de cloud

Een HEMS kan zijn berekeningen thuis doen, in het kastje zelf, of op een server van de aanbieder. De Verbraucherzentrale zet de verschillen op een rij.^VZ

• Lokaal verwerkte gegevens zijn relatief veilig, mits alle apparaten aan de beveiligingseisen voldoen.
• Mooie grafieken en uitgebreide analyses vragen meestal een cloud. Je gegevens zijn dan zo veilig als die cloud.
• Kies bij een cloud bij voorkeur servers in de EU.
• Vraag of er een maandbedrag voor de cloud bij komt, en welke gegevens worden gedeeld.

Lokaal heeft nog een voordeel: het systeem blijft werken als de aanbieder stopt of zijn server uitzet. Vraag daarom ook wat er gebeurt als je internet een dag uitvalt. Laadt de auto dan gewoon door, en blijft de batterij op zonnestroom laden? Een systeem dat alleen via de cloud stuurt, valt op zo'n moment stil.

Wat er met je gegevens gebeurt

Voor je slimme meter zijn de regels streng. Je netbeheerder en leverancier mogen hem alleen op vaste momenten uitlezen: eens per jaar voor de jaarafrekening, twaalf keer per jaar voor overzichten, als je overstapt of verhuist, en voor het beheer van het net. Met anderen delen mag alleen met jouw toestemming. De ACM en de Autoriteit Persoonsgegevens houden toezicht.^{Rijksoverheid}

Een HEMS kijkt veel vaker mee, want het moet weten wat er op elk moment gebeurt. Aan zo'n meetreeks zie je wanneer je thuis bent, wanneer je kookt en wanneer je auto weg is. Vraag daarom drie dingen voordat je toestemming geeft:

1. Waar worden mijn gegevens opgeslagen, en in welk land?
2. Wie krijgt ze, en waarvoor?
3. Kan ik ze laten wissen als ik stop?

Beveiliging

Een HEMS praat met je omvormer, je batterij en je laadpaal. Die zijn niet altijd goed beveiligd. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur testte in 2023 negen omvormers. Geen enkele voldeed aan de gebruikte cybersecuritynorm, en vijf veroorzaakten storing op radioverkeer.^RDI Sinds 1 augustus 2024 gelden cybersecurity-eisen voor zulke radioapparatuur.^RDI De inspectie adviseert een sterk wachtwoord en regelmatig updates.^RDI In Vlaanderen weegt het overzicht maakjemeterslim.be cybersecurity mee bij de beoordeling van systemen.^VEKA

Checklist voor je kiest

Meer over de soorten en hun prijs: wat is een energiemanagementsysteem. Het overzicht van deze gids: kiezen: open, gesloten en privacy.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een open en een gesloten HEMS?

Een gesloten systeem stuurt alleen eigen apparaten of werkt alleen bij één leverancier. Een open systeem spreekt standaardtalen zoals EEBus, Matter, OCPP en S2.^ElaadNL

Welke protocollen moet een HEMS spreken?

Volgens ElaadNL alle vijf: OpenADR, EEBus, Matter, OCPP en S2. Een apparaat hoeft er één te spreken.^ElaadNL

Is een HEMS in de cloud onveilig?

Niet per se, maar je gegevens zijn zo veilig als die cloud. Lokaal verwerken is volgens de Verbraucherzentrale veiliger.^VZ

Mag mijn leverancier mijn slimme meter steeds uitlezen?

Nee, alleen op vaste momenten. Delen met anderen mag alleen met jouw toestemming.^{Rijksoverheid}